Carnaval in Nederland is één van de meest geliefde volksfeesten van het jaar. Elk voorjaar barst het feest los in steden en dorpen, waar muziek, optochten, verkleedpartijen en gezelligheid centraal staan. Wat ooit begon als een religieuze traditie vóór de vastentijd, is uitgegroeid tot een cultureel fenomeen dat miljoenen mensen samenbrengt — van Brabant en Limburg tot Twente en de Achterhoek.
Bij Studio Grensstad, waar tijdloze muziek uit 1965–1995 centraal staat, hoort Carnaval bij de muzikale hoogtepunten. In dit artikel duiken we in de geschiedenis van Carnaval in Nederland, de regionale verschillen, opvallende feiten en de grootste carnavalskrakers.
Carnaval in Nederland en de vastentijd
De oorsprong van Carnaval in Nederland ligt in het christelijke kerkjaar. Het feest vindt plaats in de dagen vóór de vastentijd, een periode van ongeveer 40 dagen voor Pasen (vaak aangeduid als zes weken).
Traditioneel begon de vasten op Aswoensdag. Carnaval was het laatste moment om nog één keer uitgebreid te eten, drinken en feesten. De naam Carnaval komt waarschijnlijk van het Latijnse carne vale, wat betekent: “vaarwel vlees.”
In de Middeleeuwen groeide Carnaval in Nederland uit tot een volksfeest waarin humor, satire en het tijdelijk loslaten van sociale regels centraal stonden.
Waar wordt Carnaval in Nederland het meest gevierd?
Hoewel Noord-Brabant en Limburg vaak worden gezien als het hart van Carnaval in Nederland, wordt het feest ook steeds intensiever gevierd in Twente en de Achterhoek.
Brabant en Limburg
Bekende carnavalssteden zijn onder andere:
- ’s-Hertogenbosch (Oeteldonk)
- Breda
- Maastricht
- Venlo
Deze regio’s trekken jaarlijks honderdduizenden bezoekers met grote optochten, praalwagens en uitgebreide straatfeesten.
Carnaval in Twente en de Achterhoek: minstens zo intens
In Twente en de Achterhoek wordt Carnaval in Nederland voor veel mensen net zo intens beleefd als in het zuiden. Plaatsen als Oldenzaal, Losser, Groenlo, Winterswijk en Doetinchem kennen:
- Grote carnavalsoptochten
- Actieve carnavalsverenigingen
- Lokale prinsen en raden van elf
- Drukke feestavonden in cafés en zalen
- Dialectmuziek en regionale carnavalsartiesten
Hoewel Twente en de Achterhoek minder landelijke media-aandacht krijgen, is de lokale betrokkenheid groot en diepgeworteld. Het verschil zit vooral in stijl, niet in feestbeleving.
Regionale verschillen binnen Carnaval in Nederland
Carnaval in Nederland kent duidelijke regionale verschillen:
Limburg
Traditioneel, ceremonieel, sterk dialectgericht en cultureel rijk.
Brabant
Uitbundig, humoristisch, kroeggericht en sterk gericht op feestmuziek.
Twente & Achterhoek
Hechte verenigingscultuur, lokale identiteit, grote optochten en groeiende populariteit.
België (Aalst, Binche)
Satirisch, folkloristisch en visueel spectaculair met indrukwekkende praalwagens.
In sommige steden verandert zelfs tijdelijk de naam, zoals Oeteldonk (Den Bosch) en Krabbegat (Bergen op Zoom).
Carnaval in Nederland in cijfers: feiten & weetjes 🎉
Enkele opvallende cijfers over Carnaval in Nederland:
Aantal mensen dat Carnaval viert:
Naar schatting 2 tot 3 miljoen
Hoeveel carnavalsoptochten:
Meer dan 400 officiële optochten
Aantal praalwagens per jaar:
Duizenden, vaak maandenlang gebouwd
Bierverbruik tijdens Carnaval:
Geschat op miljoenen liters in één weekend
In grote steden soms meer dan 100.000 liter per dag
Aantal carnavalsverenigingen:
Meer dan 1.000 in Nederland
Aantal nieuwe carnavalsliedjes per jaar:
Ongeveer 500 tot 700
Economische impact:
Honderden miljoenen euro’s omzet in horeca, evenementen en toerisme
Carnaval in Nederland en muziek: de soundtrack van het feest
Geen Carnaval in Nederland zonder muziek. Carnavalskrakers zorgen voor sfeer, herkenning en het ultieme meezinggevoel. Vooral nummers uit de periode 1965–1995 groeiden uit tot echte feestklassiekers — precies het tijdperk waarin Studio Grensstad is gespecialiseerd.
Daarom presenteren we de Studio Grensstad Carnaval Top 15: een lijst met de meest succesvolle carnavalskrakers uit deze periode.
Studio Grensstad Carnaval Top 15 (1965–1995)
- De Deurzakkers – Zak Es Lekker Door
- André van Duin – Er Staat Een Paard In De Gang
- Arie Ribbens – Brabantse Nachten Zijn Lang
- De Deurzakkers – Het Feest Kan Beginnen
- Gompie – Alice (Who The F* Is Alice?)**
- Corrie van Gorp – Ik Ben Ali van de Wegenwacht
- Wim Kersten & De Viltjes – Bloemetjesgordijn
- Bart Jansen – Mijn Nassibal
- Hydra – Marietje
- Toon Hermans – Mien, Waar Is Mijn Feestneus
- De 2 Pinten – Geef Mij De Liefde En De Gein
- Pupke Blauw – Onze Ouwe St. Jan
- Kooten & De Bie – Zo Stoned Als Een Garnaal
- Stipkes – Unne Spijker In Munne Kop
- Normaal – Oerend Hard
Let op: geen officiële of wetenschappelijke hitlijst
Deze Carnaval Top 15 in Nederland is geen wetenschappelijk onderbouwde ranking.
Er is geen diepgaand statistisch onderzoek uitgevoerd en de lijst is gebaseerd op:
- Nationale bekendheid
- Carnavalserfgoed
- Hitstatus
- Feestwaarde
- Nostalgie
Het is goed mogelijk dat nummers ontbreken of dat de lijst niet volledig representatief is.
Suggesties zijn welkom via het gastenboek op Studio Grensstad.
Carnaval in Nederland op Studio Grensstad
Tijdens Carnaval in Nederland hoor je bij Studio Grensstad de mooiste feestklassiekers, carnavalskrakers en nostalgische meezingers uit 1965–1995.
Van Brabant tot Twente en de grensstreek — muziek zonder grenzen.